Veteriner kliniklerinde belge türü, işletmenin vergi mükellefiyetine bağlıdır. Şahıs olarak serbest meslek kazancı olan hekim ile şirket olarak faaliyet gösteren klinik farklı belge keser; aynı klinikte hem hizmet hem ürün satışı yapılıyorsa iki tür belge bir arada görülebilir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mali müşavir görüşü yerine geçmez. Güncel kurallar için Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) duyurularına ve mali müşavirinize başvurun.
Üç belge türü
- e-Fatura: e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında kesilir.
- e-Arşiv Fatura: e-Fatura mükellefi olmayan kişi ve kurumlara, kağıt yerine elektronik ortamda kesilir. Bireysel hasta sahibine kesilen fatura çoğunlukla bu gruba girer.
- e-SMM (e-Serbest Meslek Makbuzu): Serbest meslek erbabının kağıt makbuz yerine kullandığı elektronik belgedir. Muayenehanesini şahıs olarak işleten hekim için temel belgedir.
Hangi belgeyi keseceğiniz mükellefiyet türünüze ve karşı tarafa göre değişir.
| Durum | Genelde karşılığı | Doğrulayın |
|---|---|---|
| Şahıs muayenehane, muayene ve tedavi bedeli | e-SMM veya kağıt makbuz | Mali müşavir, GİB duyuruları |
| Şirket kliniği, hizmet ve ürün satışı | e-Arşiv veya e-Fatura | Zorunluluk ve kayıt durumu |
| Mama, aksesuar gibi perakende satış | Fatura veya yazar kasa fişi | Satış türüne göre belge |
| Kurumsal müşteriye (örneğin barınak, mağaza) satış | Karşı taraf e-Fatura mükellefiyse e-Fatura | Karşı tarafın kayıt durumu |
Tablo genel bir çerçevedir; bire bir kural değildir. Kendi durumunuz için mali müşavirinize danışın.
Kim e-belgeye geçmek zorundadır?
Zorunluluk, GİB'in yayımladığı tebliğlerde belirlenen ciro ve faaliyet eşiklerine bağlıdır. Eşikler yıl bazında değişebilir. Bu yazıda sabit bir rakam vermiyoruz; kliniğinizin durumunu mali müşavirinizle ve GİB duyurularıyla doğrulayın. Eşiğin altında kalıp isteğe bağlı geçmek de mümkündür. İsteğe bağlı geçişin avantajı, kağıt makbuz ve fatura basımını, saklama ve arşiv yükünü azaltmasıdır; dezavantajı ise başlangıçtaki kurulum ve entegratör maliyetidir.
Geçiş adımları
- Mükellefiyet türünüzü ve zorunluluk durumunuzu mali müşavirle netleştirin.
- Mali mühür veya e-imza ile başvuru yapın.
- Doğrudan GİB portalını mı, özel entegratörü mü kullanacağınıza karar verin.
- Klinik yazılımınızın belge akışını entegratörle bağlayın.
- Test belgeleri kesip doğrulayın, sonra canlıya geçin.
- İlk haftalarda her gün kesilen belgeleri ve iptalleri mali müşavirle birlikte kontrol edin.
Portal mı, entegratör mü?
| GİB portalı | Özel entegratör | |
|---|---|---|
| Belge girişi | Portal ekranından elle | Klinik yazılımından otomatik |
| Hacim | Az belge için uygun | Günlük belge sayısı arttıkça gerekir |
| Maliyet | Doğrudan portal kullanımı | Entegratör sözleşmesi ve kontör/abonelik |
| Kayıt tutarlılığı | Klinik kaydıyla ayrı girilir | Aynı kayıttan beslenir |
Fiyat ve koşulları her entegratörden yazılı isteyin; bu yazı belirli bir sağlayıcı önermez.
Klinik yazılımı bu işte ne yapar?
Yazılım, muayene ve ürün satışından fatura kalemlerini oluşturur, müşteri cari bilgisini ve vergi bilgisini aynı kayıtta tutar. Belgenin GİB'e iletilmesi ise yetkili bir entegratör veya GİB servisi üzerinden yapılır. Yani yazılımın işi belgeyi doğru hazırlamak ve kaydı düzenli tutmaktır; resmî iletimi bir entegratör üstlenir.
Belge kuyruğu
- Fatura A-001e-Arşiv kaydıSağlayıcı bekleniyor
- Fatura A-002e-Fatura kaydıSağlayıcı bekleniyor
Canlı akışSağlayıcı beklenir 3 / 3
Adımlar
- 1Belge kaydı oluşurFatura kaydı hazırlanır.
- 2Kuyruğa girerGönderim sırası oluşur.
- 3Sağlayıcı beklenirGerçek gönderim için kliniğin kendi entegratör hesabı gerekir.
Bugün VetBis üzerinden doğrudan GİB'e belge gönderilmez.
Klinikte sık görülen hatalar
- Aynı muayene için hem makbuz hem fatura kesmek; mükerrer belge çıkar.
- Müşteri vergi bilgisini sonradan girmeye çalışmak; belge kesildikten sonra düzeltmek iptal gerektirir.
- Ürün KDV oranlarını kartta yanlış tutmak; fatura toplamı hatalı çıkar.
- İptal ve iade belgelerinin kaydını tutmamak; ay sonunda mali müşavirle fark çıkar.
- Entegratör geçişinde eski belgelerin arşiv erişimini sormamak.
Geçişe hazırlık: kayıt düzeni
e-belgeye geçmeden önce klinik içindeki kayıt düzeni oturmuş olmalıdır:
- Müşteri kartlarında ad, soyad veya unvan, T.C. kimlik veya vergi numarası ve adres alanlarını tamamlayın.
- Ürün ve hizmet kartlarında KDV oranını kontrol edin.
- Her tahsilatın hangi belgeye bağlandığını izleyin; belgesiz tahsilat bırakmayın.
- Gün sonunda kasa ile kesilen belgeleri karşılaştırın. Süreç için kasa ve gün sonu yazımıza bakın.
VetBis'te güncel durum
VetBis'te fatura, teklif, ödeme ve iade akışı faturalama ekranlarında çalışır. e-Fatura, e-Arşiv ve e-SMM belge kayıtları ve yazar kasa fişi kaydı yazılımda tanımlıdır. Klinik, kendi entegratörünü (Uyumsoft, Paraşüt, BizimHesap, İzibiz, Nilvera veya QNB eFinans) seçip kendi hesabını bağlayarak e-Fatura ve e-Arşiv belgesi kuyruğa alabilir; ancak bu bağlantılar entegratörlerin gerçek test hesaplarıyla henüz denenmedi. BizimHesap bir ön muhasebe programıdır: belge orada oluşur ve VetBis onu "Muhasebe programına aktarıldı" gösterir, resmî kabul edildi demez; QNB eFinans kısmi destektir. e-SMM bu sürümde gönderilmez ve VetBis doğrudan GİB'e belge göndermez. Durum e-Fatura özellik sayfasında etiketlidir. Resmî belgenizi mevcut mali müşaviriniz veya entegratörünüz üzerinden kesmeye devam edin; VetBis'te kayıt akışını düzenli tutun.
Mali müşavirle çalışma düzeni
e-belge geçişinde klinik ile mali müşavir arasındaki iş bölümünü baştan yazın. Hangi belgeyi kim kesecek, iptal ve iade kararını kim verecek, ay sonunda belge listesi hangi gün ve hangi formatta iletilecek? Bu üç sorunun yazılı cevabı, ay sonu uyuşmazlıklarının çoğunu önler. Kayıt tarafında klinik, müşteri bilgisi ve kalemleri eksiksiz tutar; resmî belge ve beyan tarafında mali müşavir ve entegratör sorumlu olur. Kimin neyi onayladığını not edin; çalışan veya mali müşavir değişse bile süreç ayakta kalsın.
Sıkça sorulan sorular
Şahıs muayenehanesi için hangi belge uygun? Genellikle serbest meslek makbuzu kullanılır; elektronik karşılığı e-SMM'dir. Zorunluluk ve geçiş durumunu mali müşavirinizle doğrulayın.
Hasta sahibi fatura isterse ne yapılır? Belgeyi mükellefiyet türünüze göre kesersiniz; bireysel müşteri için genellikle e-Arşiv veya makbuz söz konusudur. Müşterinin bilgilerini kartta eksiksiz tutmak işi kolaylaştırır.
Entegratör değiştirirsem eski belgelerime erişebilir miyim? Bu, sağlayıcının sözleşmesine bağlıdır. Geçişten önce arşiv erişimini ve belgelerin dışa aktarımını yazılı sorun.
e-Belge zorunluluğu eşiği nedir? Eşikler GİB tebliğlerinde yıl bazında belirlenir ve değişebilir; güncel değer için GİB duyurularına ve mali müşavirinize bakın.
Geçiş öncesi kontrol listesi
- Mükellefiyet türü doğrulandı
- Zorunluluk durumu mali müşavirle netleşti
- Mali mühür veya e-imza hazır
- Entegratör seçildi ve arşiv koşulları soruldu
- Müşteri ve ürün kartlarında vergi bilgisi tam
- Test belgesi kesildi
- Gün sonu kasa ve belge karşılaştırması yapılıyor
Sonuç
e-belge geçişinin zor kısmı yazılım değil, doğru mükellefiyet ve doğru entegratör seçimidir. Ön muhasebe tarafı için muhasebe yazısına, entegrasyon durumları için entegrasyonlar sayfasına bakabilirsiniz.
